Faydalı Bilgiler
Enflasyon Nedir, Enflasyon Ne Demek, Enflasyon Anlamı
  21 Mart 2020 Cumartesi , 10:00
Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hissedilir artışını ifade eden bir durumdur. Diğer bir tanımı nominal millî gelirin, bu gelirle satın alınan mal miktarına nazaran artması yani şişmesi demektir. Deflasyonun tersidir. İlk tanımda iki durumdan bahsedilmektedir.

Enflasyon, bir ülkedeki mal ve hizmetin satın aldığımız fiyatın süreli olarak artış göstermesi olarak tanımlanır.

Ülkelerin genel anlamda senelik olarak enflasyon hedeflemeleri vardır. Bu ölçümleme yıllık olarak yüzdelik bazda artış olarak ölçülür. Enflasyon olduğunda ülkenin para biriminin değeri sabit olarak kalmaz.

Kendi ülkemizden örnek verecek olursak ;

1 Türk Lirasının satın alabileceği mal yada hizmet,satın alma gücü açısından gözlemlenmektedir. Enflasyon yukarı yönlü ise ; paranın satın alma gücünde azalma olduğunu ortaya çıkar. Enflasyon oranı yıllık %2 ise , bu sene 1 Liraya alınan hizmetin fiyatı 1 yıl içerisinde 1,02 Lira olur.Malların fiyatları enflasyona uğradıktan sonra aynı tutarda paraya aynı malı-hizmeti alamazsınız. 

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hissedilir artışını ifade eden bir durumdur. Diğer bir tanımı nominal millî gelirin, bu gelirle satın alınan mal miktarına nazaran artması yani şişmesi demektir. Deflasyonun tersidir. İlk tanımda iki durumdan bahsedilmektedir.

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hissedilir artışını ifade eden bir durumdur. Diğer bir tanımı nominal millî gelirin, bu gelirle satın alınan mal miktarına (gerçek millî gelire) nazaran artması yani şişmesi demektir. Deflasyonun tersidir.

İlk tanımda iki durumdan bahsedilmektedir :

Birinci olarak tek bir fiyat ya da fiyat grubu değil, fiyatlar genel seviyesi gösterge alınmaktadır.

İkinci olarak artışın bir kereye ya da birkaç defaya mahsus olmadığı, sürekli olduğu vurgulanmaktadır.

Fiyatların genel seviyesi, ekonomide seçilen belli bir mal ve hizmet kümesinin (sepetinin) parasal karşılığıdır. Fiyatlar, mal ve hizmetlerle dolaşımdaki para miktarı arasındaki dengeye göre oluşur. Para miktarındaki artış (emisyon), mal ve hizmet miktarındaki artış (büyüme) ile dengeli olursa fiyatların genel seviyesi değişmez. Ama bunlardan biri diğerinden fazla üretilirse az üretilen kıymetli hale gelir.

Avrupa'da ilk enflasyon

Avrupa'nın enflasyonla ilk karşılaşması olan fiyat devrimi ilk olarak tefecilerin günahkarlıklarına bağlandı. 1550'den itibaren de, Salamanca Üniversitesinin araştırmaları yoluyla İspanyol altınının ve gümüşünün kıta içine akmasına bağlandı. "İspanya'yı yoksul yapan" diye yazıyor bir yorumcu "onun zenginliğidir". Çağdaş tarihçilerin görüşü fiyatların vahşice dalgalanması ve hükümetlerin bununla başedebilmek için madenî paralarındaki altın ve gümüş miktarını tekrar tekrar azaltma çabalarıyla bulansa da, on altıncı yüzyıldaki genel eğilimin düzenli fiyat artışı olduğu tümüyle ortadadır. Örneğin madenî para kaynağı kısmen kısıtlı olan Fransa'daki tahıl fiyatları 1600'de 1500'e göre yedi kat fazlaydı.

Talep ve maliyet enflasyonu

Enflasyon, genellikle talep şişkinIiğinden ve maliyet masraflarının kabarmasından ileri gelebilir. Maliyet enflasyonu ile talep enflasyonu, tavukla yumurta gibi, biri diğerinin sebebidir. Her ikisinin sebebi de ekonomide dengelerin bozulmasıdır.

  • Talep enflasyonu: (En çok rastlanan) Talep enflasyonu, para bolluğundan dolayı daha fazla mal ve hizmet talep edilmesine ve fiyatların artmasına yol açan olaydır. Harcamalar ve ihracat toplamının üretim ve ithalat tutarını aşması, talep enflasyonu meydana getirir. Bu çeşit enflasyon moneter (parasal) karakterli olabilir veya olmayabilir. Para ve kredi hacminin genişlemesi harcamalarda artışa ve fiyatlarda pahalılığa sebep olmuşsa, talep enflasyonu moneter karekterIidir.
  • Maliyet enflasyonu: Maliyet enflasyonu, üretilen mal ve hizmetlerin maliyetinin sürekli artmasıdır. Emek, sermaye ve tabii kaynaklar gibi üretim faktörleri, üretilen mal ve hizmetlerin gerçek maliyetini oluşturur. Dolayısıyla bunların piyasa fiyatlarının artması, kaçınılmaz olarak maliyetlerin artmasını gerektirir. Başlıca şu sebeplerle ilgilidir:
    • Dış ticaretin kısıtlanmış bir rejime bağlı bulunması ve gümrük vergilerinin aşırı derecede yüksek olması,
    • Gider - istihlak - istihsal vergilerinin ağırlığı,
    • Mali tekeller ve eksik rekabet koşulları,
    • Faiz haddinin yüksekliği,
    • Toplu sözleşmelerle ücretlere yapılan zamlar,
    • Devalüasyon.

Enflasyonun hız ve şiddet dereceleri

Enflasyonlar, hız ve şiddet derecelerine göre bir takım sınıflara ayrılabilir:

  • Aşırı (hiper) enflasyon: Daima moneter karakterli olan bir talep şişkinliğidir. Emisyonun hızla kabarması, tüketime karşı talebi artırır. Bu, aşırı enflasyonun bir özelliğidir.Aylık enflasyon haddinin bir yıl boyunca en az %50 arttığı ve böylece yıllık enflasyon haddinin yaklaşık 13000 olduğu enflasyon türüdür.Bir enflasyon dolaşımındaki parayı tahrip etmekte, yabancı paraların ya da yabancı parayla mevduat hesapların yerli paranın yerini almasına sebep olur (bu olguya para ikamesi denir).
  • Kronik (müzmin) enflasyon: Moneter karakterli olabilir veya olmayabilir. Bu tip enflasyonun özelliği, hızının düşük fakat süresinin uzun olmasıdır.
  • Belirsiz enflasyon veya sürünen enflasyon: Özelliği fiyat yükselişlerinin yavaş bir tempo izlemesidir. Bu çeşit enflasyonda, para kıymetinin bir yıldan diğerine kaydettiği düşüklüğü çok defa faiz haddi telafi edebilir. Sürünen enflasyon, %3- %8 gibi tek haneli enflasyon haddine denir.
  • Dört nala enflasyon: %25-%80 gibi iki haneli enflasyon haddine denir.

Etkileri

Enflasyon, iktisadî faaliyetin akışını etkiler. Para dağılımı enflasyondan olumsuz etkilenir. Halkın bir kısmının geliri enflasyon hızından fazla ve bir kısmının geliri enflasyon hızından yavaş artar. Zengini daha zengin, fakiri daha fakir yapan bir durum hasıl olur.

  • Satın alma gücünde zayıflamalar, sosyal huzursuzluklara yol açar. Spekülasyon kazançlar alınteri kazançlarına üstün gelir. Enflasyondan genellikle dar ve sabit gelirliler (memurlar) çok zarar görür. Çünkü gelirlerinin yükselen fiyat düzeyine intibak etmesi zordur. Ve yine enflasyondan en çok zarar görenler para halinde tasarruf yapmış olanlarla alacaklı bulunanlardır. Para değerini gücü de zayıflar.
  • Buna karşılık enflasyon borçlular için avantajlıdır. Çünkü paranın değeri düştüğü için borçlarını daha kolaylıkla ödeyebilirler.
  • Enflasyon devam ettiği sürece herkes değeri günden güne düşmekte olan parayı elden çıkarıp mala veya gayrimenkule yatırır. Bu yüzden her çeşit mala karşı talep artar. Böylece paranın tedavül sürati artarak para değerinin düşmesine sebep olur.
  • Enflasyon üretim ve kalite üzerinde zararlı etkiler yapar. İş bulma kolaylığı ve kazançların rahatlığı, işçileri ve satıcıları kayıtsız, aldırış etmez davranışlara sürükler. Kolay kazanan ve pervasız harcayan bir zümrenin türemesi; her türlü malın sürülmesi fırsatını doğurur.
  • Enflasyon, dış ödemeler dengesini de sarsar. Sermayeler; para değerinin emin ve para kirasının yüksek olduğu bölgelere açık veya gizli yollardan göç eder. Enflasyon hızı diğer ülkelerden az ise ihracatın tıkandığı ve ithal mallarına rağbetin arttığı görülür. Turizm gelirlerinin gelişme temposu yavaşlar ve vatandaşların dış seyahatlerdeki harcamaları çoğalır.
  • Bütün bu olaylarda para (veya kredi) çokluğundan hareketlenen enflasyon hızlandıkça hızlanır ve artık bunun yanında para miktarındaki artışın etkisi önemsiz kalır.

OLAYLARIN ENFLASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Deflasyon fiyatlarda genel anlamda süreli düşüş olduğu zamandır.Enflasyonun tersi olarak kabul edilir. 

Hiperenflasyon fiyatlarda genel anlamda %200 üzerinde yükselişin olduğu ve tarihte daha da üst seviyelerin görüldüğü (%2500 Enflasyon oranı ile  1923 Almanya Ekonomisinde yaşanan Hiperenflasyon'a en iyi örnektir.) bir nevi ekonomik buhrandır.

Stagflasyon ekonomilerin en çok korktuğu her olumsuzluğu üstüste geldiği yani yüksek işsizlik ve enflasyonun ekonomik durgunluk ile birleştiği durumdur. 

Son yıllarda, gelişmiş ülkelerin hedef enflasyon oranları %2-3 civarlarındadır ve bunu sürdürülebilir kılmak için çalıştılar.

ENFLASYONUN NEDENLERİ NELERDİR?

İktisatçılar enflasyon üzerinde uzun yıllardır tartışsalar da, bu konuyu net bir sebebe bağlayamamaktadırlar. Ancak genel olarak 2 teori üzerinde yoğunlaşmaktalar.

  1. Teori :  Satın alma gücünün fazla olduğu ve piyasadaki ürünlerin-malların ise az olduğu durumlarda ortaya çıkar. Yani talebin arzdan daha fazla olduğu durumlardır.

  2. Teori :  Şirketlerin maliyetleri arttığında kar marjını korumak için fiyat arttırmak gerekir.Artan maliyetler ithalatın ücret,vergi,ya da öngörülemeyen maliyetler gibi durumlar içerebilir.

ENFLASYON MALİYETLERİ NELERDİR?

Ortalama olarak herkes enflasyonun kötü olduğunu düşünüyor ama yüzde yüz bir oranda kötü bir durum değildir.Enflasyon farklı yöntemlerle ülkelerin ekonomisinde farklı etkiler yaratır.Aynı zamanda enflasyonun hedeflenen yada hedef dışı olup olmadığına bağlıdır. Enflasyon oranı halkın refah seviyesinde (hedeflenen enflasyon) önemli bir değişikliğe yol açmıyor ise, bu enflasyon telafi edilebilir ve ülke içinde maliyeti yüksek olmayacaktır.Örneğin; Bankalar faiz oranlarını değiştirebilir ve işçi ücretlerindeki teşvikli artışlar bu enflasyon oranını kompanse edebilir.Hedeflenmeyen enflasyon olduğunda şu sorunlar ortaya çıkabilir ;

Borç verenler enflasyon oranlarını doğru tahmin edemez ise borçlular kazanır.Paranın bugün ki değeri ile gelecek değeri arasında bir azalma varsa ödünç alanlar için bu durum faizsiz kredi almaya benzeyecektir. 

Enflasyon oranlarındaki belirsizlik şirketler için daha az yatırım, tüketici için ise daha az harcama anlamına gelecektir.Buda uzun vadede ekonomiyi resesyona bile sürükleyebilir.

Ülkedeki her ürünün fiyatlarında anlık borsa fiyatları gibi değişiklikler olabilir.Üretici içinde tüketici içinde sıkıntılı durumlar ortaya çıkartır.  Enflasyon oranları diğer ülkelere göre daha yüksekse, yerli ürünlerin rekabet gücü düşecektir. Tüketiciler mal-hizmet fiyatların devamlı yukarı yönlü gitmesinden şikayet eder,ancak çoğu zaman maaş-ücret artışı da eş zamanlı geldiği için bu mal hizmet fiyat artışını gözardı ederler.Burada asıl sorulması gereken soru maaş-ücret artışınız ile mal-hizmet fiyatlarındaki artışın aynı hızda olup olmadığıdır.

Yorumlar
Kod: VSJYR